Bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker
In onze verloskundigenpraktijk zien we het vaak: vrouwen die zwanger zijn of net bevallen, en tegelijkertijd een uitnodiging ontvangen voor het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker (hierna: BVO).
We begrijpen dat dit soort onderzoeken soms even onderaan je lijstje belanden, zeker in een periode waarin er al zoveel gebeurt, zoals een zwangerschap of een pasgeboren baby.
En het kan ook best verwarrend zijn. Want: Moet je nu meedoen? Even uitstellen? En hoe werkt het eigenlijk precies? We leggen het in deze blog graag aan je uit.
Wat is het BVO?
Het BVO is een preventief onderzoek voor vrouwen van 30 tot en met 60 jaar. Je ontvangt hiervoor automatisch een uitnodiging. Het doel is om baarmoederhalskanker of voorstadia daarvan vroegtijdig op te sporen.
Het onderzoek richt zich op het opsporen van het humaan papillomavirus (HPV), een virus dat baarmoederhalskanker kan veroorzaken. Het HPV-virus komt veel voor en wordt overgedragen via seksueel contact. Meestal ruimt je lichaam het virus vanzelf op, maar soms blijft het aanwezig en kan het veranderingen in de baarmoederhals veroorzaken.
Waarom is het belangrijk om mee te doen?
Baarmoederhalskanker ontstaat meestal heel langzaam , in 10–15 jaar. Dat betekent dat een voorstadium vaak op tijd kan worden opgespoord en behandeld, nog voordat er klachten zijn. Juist omdat je meestal niets merkt in een vroeg stadium, is meedoen zo belangrijk. Het onderzoek is er dus niet omdat we denken dat er iets mis is, maar vooral om problemen vóór te zijn.
We willen je dan ook meegeven: dit onderzoek is er voor jou, om goed voor jezelf te zorgen, juist ook voor later.
Meedoen is vrijwillig. Je krijgt automatisch een uitnodiging als je in de doelgroep valt; je hoeft zelf dus niets aan te vragen. Een uitnodiging krijg je als je tussen de 30 en 60 jaar bent, meestal 5 keer in totaal. Soms krijg je extra uitnodigingen, bijvoorbeeld omdat je mogelijk eerder niet hebt meegedaan of als er HPV is gevonden.
Deelname rond zwangerschap en bevalling
Tijdens de zwangerschap is het advies om niet deel te nemen. Een uitstrijkje kan wat bloedverlies geven en de uitslag kan minder betrouwbaar zijn door veranderingen in je lichaam. Je kunt weer meedoen vanaf 6 weken na je zwangerschap. Ook als een zwangerschap is geëindigd in een miskraam.
Misschien heb je weleens gehoord dat je eerder 6 maanden moest wachten na een zwangerschap? Dat klopt, maar dat is veranderd. Onderzoek heeft laten zien dat het na 6 weken weer veilig en betrouwbaar is om deel te nemen. Het voordeel is dat je niet onnodig lang hoeft te wachten en sneller weer mee kunt doen met het reguliere screeningsprogramma.
Doe ik ook mee als ik de HPV-vaccinatie al heb gehad?
Onder de zwangere en pas bevallen vrouwen die wij zien, zien we een steeds groter wordende groep die vroeger de HPV-vaccinatie heeft gehad. Dan ben je nu waarschijnlijk rond de 28-30 jaar oud.
De kans op HPV hangt samen met onder andere leeftijd, seksueel gedrag en vaccinatie. De precieze kans is lastig te geven, dit wordt de komende jaren nog verder onderzocht. We weten wel dat ongeveer 8 op de 10 mannen en vrouwen in hun leven een keer besmet raken met HPV als ze niét gevaccineerd zijn. En we weten ook dat jongere vrouwen vaker besmet zijn met HPV dan oudere vrouwen.
De HPV-vaccinatie beschermt alleen tegen de HPV typen 16 en 18. Dit zijn de twee typen van HPV die de meeste gevallen van baarmoederhalskanker veroorzaken. Maar er zijn ook nog andere typen HPV die baarmoederhalskanker kunnen veroorzaken. Daarom is meedoen ook ná een vaccinatie belangrijk.
Wat moet je doen?
Je krijgt zoals gezegd vanzelf een uitnodiging. Na je uitnodiging kun je kiezen wat het beste bij je past:
Optie 1: Uitstrijkje bij de huisarts
Je maakt een afspraak bij de huisarts. Er wordt een uitstrijkje van de baarmoedermond gemaakt.
Optie 2: Zelftest (om thuis te doen)
Je vraagt deze aan via de uitnodiging. Je neemt zelf vaginaal materiaal af en stuurt dit op (de retourenvelop met instructies wordt meegeleverd). Kies je voor een zelftest? Dan is het goed om te weten dat de uitslag iets anders kan verlopen: Namelijk:
- Geen HPV gevonden. Je bent klaar, geen vervolg nodig.
- Wel HPV gevonden. Je wordt dan alsnog gevraagd om een uitstrijkje bij de huisarts te laten maken; dit geldt voor ongeveer 8-10% van de vrouwen. Dit komt doordat de zelftest alleen laat zien óf het HPV-virus aanwezig is. Maar om te beoordelen of er daadwerkelijk afwijkende cellen zijn, is een uitstrijkje van de baarmoedermond alsnog nodig.
Optie 1 en optie 2 testen beide op HPV. Binnen ongeveer 2 tot 4 weken na het opsturen of afnemen van het onderzoek ontvang je de uitslag. Bij een positieve HPV-test kun je te horen krijgen dat er eventueel aanvullend onderzoek volgt.
Optie 3: Uitstellen en later meedoen (bijvoorbeeld omdat je een kindje verwacht) of eventueel afmelden
Hoe je dat doet? Dat lees je ook in de brief die je ontvangt. Wil je het liever online doorgeven? Dat kan via https://www.bevolkingsonderzoeknederland.nl/inloggen/ Om in te loggen heb je je DigiD nodig. Je kunt ook zelf contact opnemen via https://www.bevolkingsonderzoeknederland.nl/contact/ Gegevens worden er anoniem verwerkt en je naam wordt niet gebruikt.
Twijfel je wat voor jou een goed moment is om deel te nemen? Of heb je nog andere vragen? Bespreek het gerust met ons. We denken graag met je mee!